زبان چيز عجيبى است و متأسفانه چون هميشه و در همه جا بدون هيچ مقدمه‌اى در اختيار انسان است از آن سوء استفادهء زيادى مىشود . 2 . آثار سويى كه بر زبان مترتب مىشود بر هيچ عضوى از اعضاى انسان ، بار نمىشود . انسان با يك جمله ، بلكه با يك كلمه ، حتى به صورت مزاح و شوخى ، ممكن است مرتد شود . عقيدهء بعضى از علما و بزرگان در مورد مسايل اعتقادى اين است كه بعضى از جملات يا كلمات ؛ حتى اگر به صورت مزاح و شوخى مطرح شود ؛ موجب كفر است ؛ يعنى با گفتن يك جمله ، از دايرهء اسلام خارج و به دايرهء كفر و ارتداد كشيده مىشود . اين جمله با چه وسيله‌اى تحقق پيدا كرد ؟ ! زبان . از سوى ديگر با اداى شهادتين توسط همين زبان ، كافر مسلمان مىشود و آثار اسلام از طهارت و غيرآن بر او مترتب مىشود . « 1 » 3 . زبان با ديگران هم سر و كار دارد . اگر كسى خداى نا كرده در مورد مسألهء حفظ شكم و شهوت انحرافى داشته باشد انحرافش موردى است ؛ يعنى در يك مالى بدون اذن صاحبش تصرف كرده يا ارتباط نامشروعى داشته است ؛ اما زبان اين گونه نيست بلكه ابزارى است كه هميشه در اختيار انسان بوده و منحصر به خود او هم نيست . از اين رو بايد در رابطه با شئون افراد بسيار مواظب باشيم . گاهى ديده مىشود با يك جمله - كه چه بسا هيچ واقعيتى نداشته است - يك نفر به طور كلّى از حيثيت

--> ( 1 ) . عنْ أَبِى بَصِيرٍ قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ 8 يقُولُ : كَانَ أَبُوذَرٍّ يَقُولُ يَا مُبْتَغِى الْعِلْمِ إِنَّ هَذَا اللِّسَانَ مِفْتَاحُ خَيْرٍ وَ مِفْتَاحُ شَرٍّ فَاخْتِمْ عَلَى لِسَانِكَ كَمَا تَخْتِمُ عَلَى ذَهَبِكَ وَ وَرِقِكَ . ( بحار الأنوار ، ج 68 ، باب 78 ، ص 274 و إرشاد القلوب إلى الصواب ، ج 1 ، ص 139 ) ابو بصير از امام باقر ( ع ) شنيد كه فرمود : ابوذر مىگفت : اى دانشجوى علم ! اين زبان ، هم كليد خير است و هم كليد شر ، همان طورى كه كيسه پولت را مهر مىزنى زبان و دهنت را هم مهر بزن .